Cukry – glukoza, fruktoza, sacharoza

facebooktwitterpinterest

sugar

Sacharoza, glukoza i fruktoza są ważnymi węglowodanami, powszechnie określanymi  jako cukry proste. Cukry występują w żywności naturalnie, ale są też do niej dodatkowo dodawane w celu poprawienia smaku. Spożywając posiłek trudno tak naprawdę określić z jakim rodzajem cukru mamy do czynienia, jednak dla organizmu różnica jest znacząca. Wszystkie cukry zapewniają taką samą energię/gram, ale organizm przetwarza je w inny sposób.

Węglowodany proste można podzielić na dwie grupy: monosacharydy i disacharydy. Monosacharydy to najprostsze i najbardziej podstawowe jednostki węglowodanów, inaczej zwane jednocukrami. Natomiast disacharydy to dwucukry stanowiące połączenie glukozy i fruktozy, które tworzą sacharozę. Jest to para połączonych cząsteczek cukrowych – monosacharydów z usuniętą molekułą wody (reakcja dehydracji).

Najlepszym źródłem energii dla organizmu jest glukoza, czyli monosacharyd, który bezpośrednio przenika do krwioobiegu. Glukoza jest metabolizowana przez enzymy glukokinazę i heksokinazę. Większość węglowodanów, które dostarczamy organizmowi wraz z pożywieniem jest przetwarzana w łańcuchy glukozowe, tj. glikogen, który działa niczym magazyn energetyczny w mięśniach i wątrobie. W przeciwieństwie do fruktozy, w odpowiedzi na podwyższone stężenie glukozy we krwi, organizm uwalnia insulinę, która ma za zadanie ułatwić wprowadzenie glukozy do komórek. Jeśli w diecie znajduje się zbyt duża ilość węglowodanów, poziom glukozy we krwi wzrasta. Na początku glukoza jest wykorzystywana do uzupełnienia zasobów energetycznych, po czym zostaje usunięta z organizmu lub jest magazynowana w postaci tłuszczu.

Z kolei fruktoza to cukier naturalnie występujący w wielu owocach i warzywach, a także używany w niektórych produktach spożywczych, np. napojach gazowanych i wodach smakowych. Fruktoza znacząco różni się od innych cukrów z powodu odmiennej drogi metabolicznej jaką musi przejść. Z racji tego, iż nie jest preferowanym źródłem energii dla mięśni i mózgu, fruktoza jest metabolizowana wyłącznie w wątrobie (enzym D-fruktoza). Jest bardziej lipogeniczna i przy jej pomocy wytwarzane jest znacznie więcej tłuszczu niż w przypadku glukozy. W przeciwieństwie do glukozy, fruktoza nie powoduje jednak produkcji insuliny ani nie stymuluje produkcji leptyny – kluczowego hormonu regulującego poziom energii w organizmie. W związku z tym, przyjmowanie zbyt dużych ilości fruktozy w pożywieniu może sprawić, że zacznie się ona zachowywać bardziej jak tłuszcz aniżeli pozostałe węglowodany. Z kolei wysokie spożycie sacharozy, z uwagi na zawartą w niej fruktozę, może doprowadzić do niealkoholowego stłuszczeniowego zapalenia wątroby, z racji tego, iż to właśnie w wątrobie jest magazynowany tłuszcz powstały w wyniku odkładania się fruktozy. Spożywanie dużych ilości samej glukozy nie powoduje podobnych problemów.

Wróćmy jeszcze do sacharozy, która jest powszechnie znana jako cukier stołowy. Sacharoza jest otrzymywana zazwyczaj z trzciny cukrowej lub buraków cukrowych. Podczas spożywania sacharozy enzym beta-fruktoza rozdziela sacharozę na pojedyncze  jednostki cukrowe: glukozę i fruktozę. Następnie obydwa te cukry podejmowane są przez odpowiednie dla nich mechanizmy transportowe. Ciało reaguje na dostarczoną glukozę w sposób opisany powyżej, w tym samym czasie przetwarzając fruktozę. Po wykorzystaniu przez organizm glukozy jako głównego źródła energii, wszelki jej nadmiar (wraz z energią pochodzącą z fruktozy) przekształci się w tłuszcz. Tego typu konwersję stymuluje insulina (hormon produkowany przez trzustkę) uwolnioną na wskutek glukozy. Insulina kontroluje sposób w jaki komórki absorbują substancje odżywcze z krwi. Fruktoza nie prowadzi do podwyższenia poziomu insuliny, jest więc bezpieczna dla osób chorujących na cukrzycę. Jednak jako że sacharoza zdecydowanie podwyższa stężenie glukozy we krwi, diabetycy powinni unikać pokarmów bogatych w oba typy cukrów, czyli zarówno glukozę, jak i sacharozę. Ponadto, ciągłe spożycie obydwu tych cukrów w dużych ilościach może zwiększać ryzyko zachorowania na cukrzycę typu II. Cukrzyca to choroba metaboliczna, objawiająca się podwyższonym poziomem cukru we krwi (hiperglikemią) na skutek defektu produkcji lub działania insuliny wydzielanej przez komórki beta trzustki.

Wysokie spożycie fruktozy, glukozy lub sacharozy może prowadzić do przyrostu masy ciała i podniesienie poziomu trójglicerydów i cholesterolu oraz pojawienie się innych produktów tłuszczowych we krwi. W badaniu „Regulatory Peptides”, wykazano że spożycie cukrów zawierających fruktozę, czyli np. sacharoza – prowadzi do podwyższenia hormonu poczucia głodu – greliny. Jedzenie sacharozy, a nie glukozy, może także zwiększać uczucie głodu.

Źródło:

Podobne artykuły:

Dodaj komentarz