Problemy z trawieniem – gluten

facebooktwitterpinterest

Healthy_Gut-Black1

Problemy trawienne mają różne podłoże. Jedną z najczęściej spotykanych przyczyn jest nietolerancja glutenu. Gliadyna, czyli rozpuszczalny w alkoholach składnik białka zbóż (glutenu), może wywoływać reakcję zapalną jelita cienkiego nawet u tych osób, które nie chorują na celiakię (zespół upośledzonego wchłaniania składników pokarmowych). Osoby takie cierpią na „subkliniczną” nadwrażliwość na gliadynę. Co ciekawsze, zaburzenie to dotyczy najczęściej osób o korzeniach irlandzkich, brytyjskich, szkockich, skandynawskich oraz innych krajów północnej i wschodniej Europy.

Nadwrażliwość na gliadynę objawia się m.in. bólem brzucha w obrębie jelit za każdym razem, gdy spożywamy pokarm zawierający ten składnik. Po spożyciu gliadyny w przewodzie żołądkowo-jelitowym dochodzi do reakcji zapalnej, której towarzyszy uczucie gorąca, zaczerwienieni skóry, opuchlizna, a także zmiana prawidłowego funkcjonowania jelita  cienkiego lub całkowite zaprzestanie jego pracy (1). Gdy organizm próbuje pokonać obcą, niestrawną substancję, naczynia krwionośne jelita powiększają się i stają bardziej przepuszczalne (2). To z kolei sprawia, że w miejscu uszkodzenia pojawia się więcej leukocytów i innych komórek układu odpornościowego, aby zapewnić ochronę. Ponadto, wyciekanie z naczyń krwionośnych na otaczające je tkanki zwiększa liczbę białych krwinek w celu wzmocnienia reakcji immunologicznej. Cienki włóknik o nazwie fibryna (substancja biorąca udział w procesie krzepnięcia krwi) również pojawia się w miejscu uszkodzenia, by wspomóc fizyczny proces naprawy ściany jelita.

W ciągu 12-15 godzin od momentu dotarcia gliadyny do jelita i wywołania reakcji zapalnej, mechanizmy obronne organizmu zaczynają się stopniowo spowalniać, zakładając, że nie pojawi się już więcej glutenu w układzie pokarmowym. Jednak gdy w tym czasie spożyjemy kolejny posiłek zawierający ten składnik, ponownie dochodzi do reakcji zapalnej i uszkodzenia ściany jelita. To błędne koło uniemożliwia organizmowi pełne wyzdrowienie, co wiąże się z wieloma komplikacjami. Po pierwsze, proces wchłaniania składników odżywczych zostaje upośledzony. Jelito cienkie składa się z niewielkich „kosmków”, które odstają od ściany jelita i zwiększają powierzchnię wchłaniania aż tysiąckrotnie (co oznacza, że obszar wchłaniania jelita cienkiego może być mniej więcej rozmiaru boiska do koszykówki!). Obecność kosmków umożliwia skutecznie wchłanianie znacznych ilości składników odżywczych z pożywienia. Warto jednak zauważyć, że każda substancja, która podrażnia jelito tak jak gliadyna może zniszczyć kosmki i w znacznym stopniu ograniczyć dostępny obszar wchłaniania.  W rezultacie, zdolność organizmu do przyjmowania i wykorzystywania składników odżywczych zostaje mocno obniżona, co z kolei prowadzi do niestrawności. Najczęstsze objawy to wzdęcia, uczucie zmęczenia i nadmierna skurczliwość jelit.

Ponadto, może dojść do zwiększonej przepuszczalności jelitowej, która i tak naturalnie wzrasta podczas ćwiczeń fizycznych, zwłaszcza przy wysokich temperaturach. Jelito cienkie posiada również błonę śluzową – tkankę identyczną do tej, która otula zatoki, płuca, układ moczowy, usta i gardło. Jej zadaniem jest ochrona organizmu przed infekcjami. W przypadku przewlekłego stanu zapalnego na skutek ciągłej ekspozycji na gliadynę, błona śluzowa zostaje rozbita, a jelito staje się niezwykle przepuszczalne, co powoduje nieprzyjemną dolegliwość zwaną „zespołem nieszczelnego jelita”.

Zespół nieszczelnego lub cieknącego jelita sprawia, że produkty przemiany materii oraz toksyny w nienaturalny sposób dostają się do krwiobiegu poprzez nieszczelne jelita. W rezultacie, organizm znajduje się w silnym stresie, gdy układ odpornościowy walczy, by usunąć obce substancje (3).  Przepuszczalność jelit i tak wzrasta na skutek wysiłku fizycznego i przy wysokich temperaturach, a gdy dodamy do tego zespół nieszczelnego jelita na skutek spożywania gliadyny, ryzyko problemów zdrowotnych zdecydowanie się zwiększa. M.in. mogą pojawić się problemy z koncentracją i zasypianiem.

Jednak to nie jedyne problemy związane z glutenem. Inne dotyczą słabszej przyswajalności tłuszczów z diety i nietolerancji laktozy. Dla przykładu, na końcówkach kosmków, które mogą ulec zniszczeniu z powodu stanu zapalnego, znajdują się „gruczoły” odpowiedzialne za rozbijanie tłuszczu w drobne, łatwo przyswajalne kropelki (4). Gdy gruczoły te są zagrożone, organizm traci umiejętność odpowiedniego wchłaniania tłuszczu, co jest kluczowe dla prawidłowej gospodarki hormonalnej i budowania błony komórkowej. Słaba przyswajalność tłuszczów sprawia także, że organizm nie wchłania witamin naturalnie się w nich rozpuszczających, takich jak witamina A i E. To z kolei oznacza, że wszelkie suplementy zawierające te witaminy nie spełniają swojego zadania.

Tłuszcz jest niezwykle ważnym składnikiem diety. Jego niedobór powoduje wiele negatywnych skutków dla zdrowia, takich jak słaba regulacja poziomu cukru we krwi, brak możliwości naprawy uszkodzeń centralnego układu nerwowego, nieprawidłowe funkcjonowanie neuronów, niska produkcja hormonalna, niski poziom przeciwutleniaczy i wiele, wiele innych.

Ponadto, okazuje się, że gluten powoduje także zaostrzenie dolegliwości związanych z nietolerancją laktozy. Produkty mleczne zawierają laktozę, czyli cukier mleczny normalnie rozkładany przez laktazę, enzym odpowiedzialny za hydrolizę laktozy na monocukry glukozę i galaktozę.  Dzięki temu przetwory mleczne są właściwie trawione i wchłaniane przez organizm. Jednak gdy ściana jelitowa została uszkodzona nie jest w stanie wyprodukować tego enzymu, co prowadzi do nietolerancji laktozy. Dlatego przed rozpoczęciem diety bezglutenowej, zaleca się przez kilka miesięcy wyeliminowanie wszelkiego nabiału.

Podsumowując, ekspozycja na gliadynę na skutek spożywania pokarmów zawierających gluten powoduje stany zapalne, utratę wartości odżywczych, zespół nieszczelnego jelita, słabe przyswajanie tłuszczów i nietolerancję laktozy. Problemy te nie tylko zaburzają prawidłowe funkcjonowanie jelit, ale także prowadzą także do stałego poczucia zmęczenia i problemów z koncentracją. Rozwiązaniem jest zatem ograniczenie lub całkowite wyeliminowanie glutenu z diety. „Bezpieczne” produkty to, oczywiście warzywa i owoce, ale także różne rośliny strączkowe, takie jak fasola mung, ciecierzyca, soczewica (ale bez soi), ryże , ziemniaki i bataty (słodkie ziemniaki). Pełne listy są ogólnodostępne w Internecie na stronach poświęconych celiakii i diecie bezglutenowej.

Na koniec, warto jeszcze wspomnieć o suplementach diety, które pozwalają rozbić gliadynę. Są to peptydazy, często sprzedawane pod nazwą „enzymy glutenu” (ang. „gluten enzymes”). Aby naprawić uszkodzoną błonę jelita lub ograniczyć jego przepuszczalność, można także włączyć do diety suplementy oparte na korzeniu prawoślazu, wyciągu z lukrecji, siarze, L-glutaminie, soku z aloesu, probiotykach i enzymach trawiennych.

Bibliografia:

1. Mittag D, Niggemann B, Sander I, Reese I, Fiedler EM, Worm M, Vieths S, Reese G. (2004). “Immunoglobulin E-reactivity of wheat-allergic subjects (baker’s asthma, food allergy, wheat-dependent, exercise-induced anaphylaxis) to wheat protein fractions with different solubility and digestibility”. Mol Nutr Food Res. 48 (5): 380–389

2. Laurière M, Pecquet C, Bouchez-Mahiout I et al. (2006). “Hydrolysed wheat proteins present in cosmetics can induce immediate hypersensitivities”. Contact Derm. 54 (5): 283–9

3. Bures, J; Cyrany, J; Kohoutova, D; Förstl, M; Rejchrt, S; Kvetina, J; Vorisek, V; Kopacova, M (2010 Jun 28). “Small intestinal bacterial overgrowth syndrome.”. World journal of gastroenterology : WJG 16 (24): 2978–90

4. Young, Barbara & Wheater, Paul, ed. (2006). Wheater’s functional histology: a text and colour atlas. Elsevier Health Sciences. str. 279

Źródło:

Podobne artykuły:

Dodaj komentarz